تبلیغات
پرتوها،ایمنی و کاربرد آنها - اثرات تأخیری

اول ایمنی بعد کار

اثرات تأخیری

تاریخ:دوشنبه 2 شهریور 1388-01:41 ب.ظ

آثار تأخیری تابش ممكن است ناشی از یك بیش پرتوگیری منفرد خیلی زیاد یا بیش پرتوگیری در حد كم و مداوم باشد. بیش پرتوگیری مداوم می‌تواند ناشی از پرتوگیری از میدانهای تابشی خارجی باشد یا در نتیجه تنفس یا بلع ایزوتوپ پزتوزایی باشد كه از طریق واكنش با پروتئین بافت در بدن تثبیت می‌شود، یا به دلیل همانندی شیمیایی ایزوتوپ با محصولات سوخت و ساز (متابولیك) معمولی كه به طور منظم در بعضی بافتها و اندامها جذب می‌شوند. درهر حال ایزوتوپ پرتوزای رسوب یافته در بدن ممكن است برای یك مدت زمان طولانی به تابش دهی به بافت ادامه دهد. در اینجا باید خاطر نشان كرد كه صفات «حاد» و «مزمن» كه سم شناسان معمولاً آنها را به ترتیب برای توصیف پرتوگیری منفرد و پرتوگیری مداوم به كار می‌برند، مستقیماً برای ایزوتوپهای پرتوزای تنفس شده یا بلعیده شده به كار نمی‌روند، زیرا هر پرتوگیری منفرد یا «حاد» ممكن است به پرتوگیری مداوم یا «مزمن» بافتی منجر شود كه ماده پرتوزا در آن رسوب كرده است. در میان اثرات تأخیری بیش پرتوگیری بیش از همه سرطان، اثرات ژنتیكی، كوتاهی عمر و آب مروارید مورد نظر ماست.

سرطان :

دلایل مستند و قطعی در دست است كه دریافت دز تابش گاما به میزان (rad100) Gy1 یا بیشتر تا وقتی با سرعت زیاد به بدن برسد اثرات سرطانزایی دارد. هرچند هر بافت یا اندامی ممكن است بعد از بیش پرتوگیری به طور غیرعادی رشد كند، اما ظاهراً بعضی بافتها واندامها از این لحاظ حساستر از بافتها یا اندامهای دیگر هستند. سرطان ناشی از تابش اغلب دردستگاه تولید خون،‌تیروئید، استخوان و پوست مشاهده شده است. در تمام این موارد زمان تولید غده سرطانی در انسان نسبتاً طولانی است و به 5 تا 20سال پس از پرتوگیری می‌رسد. سرطان پوست اولین نوع بدخیم سرطانی بود كه در تابش پرتوx ظاهر شد. اولین كسانی كه با پرتو x كار می‌كردند از جمله پزشكان و فیزیكدانان خیلی بیشتر از آنكه بتوان حمل بر تصادف كرد به سرطان پوست مبتلا می‌شدند. پزشكی كه در اوایل سالهای 1900 میلادی با پرتوایكس سروكار داشته اثر تحریك كننده این پرتوها را توصیف كرده است. وی در تحقیقات خود گزارش كرده است كه التهاب و خارش پوست رفته رفته به لك و پیس شدید، زخم، ‌رشد غیرعادی بافتها،‌ و سرانجام مرگ در اثر پیشرفت سرطان منجر شده است،و تمام این فرایندها از ابتدا تا به انتها حدود 9 سال طول كشیده است. از طرف دیگر قبل از اینكه فواصل سرطان زایی پرتوهای ایكس به خوبی شناخته شود، اغلب پزشكان به سرطان انگشت مبتلا می‌شدند. زیرا برای عكسبرداری با پرتو x ازدندان بیماران، غالباً فیلمهای كوچك را با انگشت روی دندان بیمار نگه می‌داشتند.

اطلاعات مربوط به سرطان زایی دزهای كم تابش، ضد و نقیص و غیرقطعی است. بنابراین در مواردی كه تعیین استانداردهای ایمنی تابش مورد نظر است، صحیح تر این است كه با برونیابی از موارد با دز بالا خطرات احتمالی ناشی از تابش با دزكم را تخمین بزنیم. در مدل خطی با آستانه صفری كه این برونیابی بر آن مبتنی است فرض می‌شود كه حداكثر در حدود 125 مورد اضافی مرگ ناشی از سرطان در میان هر یك میلیون نفری كه دز معادل تمام بدن 10 میلی سیورت (rem1) دریافت می‌كنند اتفاق می‌افتد. برای اینكه مرگ اضافی را كه مبنای برونیابی است خوب حس كنیم، باید در نظر داشته باشیم كه معمولاً از هر یك میلیون نفر 206000 نفر در اثر ابتلا به سرطان تلف می‌شوند.

سرطان خون :

سرطان خون، مخصوصاً لوسمی میلویید حاد، و تا حد كمتری لوسمی میلویید مزمن یا لوسمی لنفوسیت حاد، از محتمل‌ترین اشكال بدخیمی ناشی از بیش پرتوگیری تابش تمام بدن هستند. ظاهراً لوسمی لنفوسیت مزمن ناشی از پرتوگیری تابش نیست. قبل از اینكه روشهای ایمنی فیزیك بهداشت متداول شود،‌آهنگ ابتلا به سرطان خون در میان متخصصان پرتوشناسی و پزشكانی كه پرتو ایكس كار می كردند خیلی بیشتر از دیگر همكاران آنها بود كه با این پرتوها سروكاری نداشتند. در میان متخصصان پرتوشناسی آمریكا، دزهای وابسته به آهنگ افزایش سرطان خون در سال در حدود (rad100)Gy1 بود. بر اثر اتخاذ تدابیر بهداشتی تفاوت آهنگ ابتلا به لوسمی در میان رادیولوژیستها و سایر پزشكان به طور پیوسته كاهش یافته است. در میان بیماران متبلا به آرترتیت روماتویید مفاصل كوچك استخوان كه با پرتوهای x مداوا می‌شوند نیز ابتلا به سرطان خون زیاد مشاده می شد.

پس از بمباران هسته‌ای ژاپن، معلوم شد كه ابتلا به سرطان خون در بین كسانی كه در محدوده 1500 متری مركز انفجار بودند بیشتر از كسانی است كه دورتر از 1500 متر قرار داشتند. نخستین موارد ابتلا به سرطان خون سه سال پس از بمباران در میان بازماندگان مشاهده شد و آهنگ آن تا 4 سال بعد به طور پیوسته افزایش یافت. از آن زمان به بعد این آهنگ به طور یكنواخت رو به كاهش است. در ناكازاكی، در اوایل دهه 1970 آهنگ ابتلا به سرطان خون به حد معمول رسید ولی در هیروشیما هنوز هم این آهنگ در میان بازماندگان پرتو دیده اندكی بیشتر از بقیه جمعیت ژاپن است.

سرطان استخوان :

از دیدگاه تاریخی، سرطان استخوان و ریه در اشخاصی كه حرفه آنها كار با تابش بوده است از این لحاظ كه بر سرطان زایی ایزوتوپهای رسوب یافته در داخل بدن تأكید می‌كنند بسیار مهم‌اند. اگرچه فواصل سرطان زایی رادیم ظرف چند سال بعد از كشف آن توسط پیر و ماری كوری معلوم شد، ولی كوششهای انجام شده برای محافظت مردم از اثرات زیانبخش آن اندك یا ناچیز بود. یكی از نخستین كاربردهای صنعتی رادیم استفاده از آن درتهیه شبرنگها بود، زیرا هنگامی كه پودر رادیوم با بلور Zns مخلوط می‌شود، بلورها بر اثر جذب انرژی از ذرات آلفای گسیل شده از رادیم تابناك می‌شوند. بزودی از این خاصیت برای ساختن بعضی از ابزارها و صفحه‌های ساعتهای مچی استفاده كردند. كارگرانی كه در این صنایع مشغول به كار بودند در اثر كم خونی و فساد استخوانها به خصوص استخوانهای فك پس از چندسال جان می‌سپردند.

سرطان ریه :

استعداد ریه برای ابتلا به سرطان در اثر تابش از مدتها پیش ساخته شده است. در معادن نواحی جوشیمشتال و شنیبرگ كه از لحاظ وجود پچلند (سنگ معدن حاوی رادیم) و همچنین سایر سنگهای معدن مشكوك به سرطان زایی بسیار غنی هستند، به دلیل وجود رادیم در زمین، گاز رادون (كه دختر هسته‌ پرتوزای رادیم است) تولید می‌شود و پس از متصاعد شدن از زمین در هوای مناطق معدنی پخش می‌شود. چون رادون به نوبه خود پرتوزا است، نوادگان پرتوزای دیگر تولید می‌كند. و در نتیجه مقدار زیادی پرتوزایی ناشی از محصولات دختر رادون نیز اضافه می‌شود. تراكم جوی رادون در هوای این دو مركز معدنی اروپا در حدود Bq/m3 105×1 تشخیص داده شده است كه باید به این مقدار فعالیتهای دختر هسته‌ها را كه عمدتاً RaA, Rac هستند نیز افزود. بسیاری از كارگران این معادن درطی 15 سال پس از شروع به كار به سرطان نایژه متبلا شدند. در آزمایشگاه با استفاده از موشهایی كه روزانه در معرض تراكم جوی MBq/m337 قرار می‌گرفتند سرطان زایی ناشی از استنشاق رادون مورد تایید واقع شد.

كوتاهی عمر :

سرطان ناشی از پیش پرتوگیری به طور طبیعی موجب كوتاهی عمر می‌شود. علاوه بر این مرگ زودرس، دزهای زیاد تابش از طریق افزایش آهنگ پیری نیز باعث كوتاهی عمر می‌شود. این اثر كوتاهی عمر در میان حیوانات آزمایشگاهی دیده شده است. عامل اصلی مرگ این حیوانات را نمی‌توان به طور قطع و یقین به تابش نسبت داد. علل مرگ این حیوانات، همان عواملی است كه در میان گروهی از آنها دیده می‌شود. فقط آهنگ این نوع مرگ از نظر سن فرق می كند به این معنا كه مرگ حیواناتی كه تحت تأثیر تابش قرار گرفته‌اند زودتر اتفاق می‌افتد. با آنكه پدیده كوتاهی عمر به وضوح در حیوانات دیده شده است، نظیر آن در انسان مشاهده نشده است. مقایسه طول عمر متخصصانی كه در كارشان از پرتوهای ایكس استفاده می‌كنند با كسانی كه با این پرتوها سروكار ندارند، نتایج متضادی به دست می‌دهد. به عبارت دیگر در حالی كه بعضی داده‌ها افزایش آهنگ مرگ به علل نامشخص را در میان استفاده ‌كنندگان از پرتوهای ایكس تأیید می‌كند، داده‌های دیگر اختلاف قابل توجهی را از لحاظ آماری میان این دو گروه نشان نمی‌دهد بنابراین واضح است كه پرتوگیری در سطوحی كه معمولاً پرتوشناسان و سایر پزشكانی كه از پرتو ایكس استفاده می‌كنند آنقدر زیاد نیست كه آهنگ پیری را تسریع و باعث كوتاهی عمر شود.

آب مروارید :

پیدایش آب مروارید در بین فیزیكدانانی كه به علت اشتغال در آزمایشگاههای سیكلوترونی، چشمهایشان برای مدت زمان نسبتاً مدیدی به طور متناوب در معرض میدانهای تابشی با شدت كم قرار می‌گرفت ودر میان بازماندگان بمبهای اتمی كه چشمهایشان در معرض یك دز منفرد تابش شدید قرار گرفته بود، نشان داد كه بیش پرتوگیری حاد و مزمن ممكن است آب مروارید ایجاد كند. وانگهی تابش ممكن است به قرینه، ملتحمه، عنبیه و عدسی چشم نیز آسیب برساند، در مورد عدسی، محل اصلی آسیب سلولهای تكثیر شونده اپی تلیوم قدامی است این امر در عدسی تارهای ناهنجاری تولید می‌كند كه سرانجام، در اثر فرسودگی، ناحیه كوری كه به آب مروارید معروف است تشكیل می‌شود و از رسیدن نور به شبكیه جلوگیری می‌كند. دز لازم برای تولید آب مروارید در عدسی از مرتبه rad 500 تابش گاما یا بتا است ولی نوتروهای تند از پرتوهای ایكس یا بتا در تولد آب مروارید موثرتر هستند. گزارش شده است كه دراثر تاباندن دزی معادل rad200 از مخلوط نوترون و گاما به عدسی چشم،‌ آب مروارید در عدسی تشكیل می‌شود. تمام تابشها در تولید آب مروارید اثر یكسانی ندارند، مثلاً نوترونها از سایر انواع تابش موثرتر هستند.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
foot problems
دوشنبه 27 شهریور 1396 03:56 ب.ظ
You actually make it seem so easy with your presentation but
I find this matter to be actually something that I think I would never
understand. It seems too complex and extremely broad for me.
I am looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!
Foot Complaints
شنبه 7 مرداد 1396 11:11 ب.ظ
Its such as you read my thoughts! You seem to understand a lot approximately this, like you wrote the guide
in it or something. I think that you simply could do with a few p.c.
to force the message home a little bit, but other than that, this
is fantastic blog. A fantastic read. I'll definitely be back.
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 03:34 ب.ظ
Superb, what a weblog it is! This blog gives helpful facts to us, keep it up.
manicure
دوشنبه 14 فروردین 1396 05:54 ب.ظ
Very rapidly this site will be famous among
all blogging and site-building visitors,
due to it's pleasant content
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo